CULTURE PENSEES DIEM DAO

Buổi nói chuyện cùng với nhạc
sĩ dương cầm Hà TRẦN.









Trưởng nữ của Đại Danh Hài, Quái Kiệt
TRẦN VĂN TRẠCH
Diễm Đào ( Tập san Ngày Mới) thực
hiện.

Vào một buổi chiều mưa rỉ rả của mùa
Thu năm nay (01 tháng 10, tôi đi đến
Cathédrale Américaine để nghe concert
của Nhạc sĩ Hà Trần. Hôm đó dù là trời
mưa mà mọi người đến dự buổi
concert này rất đông. Nhạc sĩ Hà Trần
trong chiếc áo dài Việt Nam tha thuớt.
Cô vừa xuất hiện thì một tràng pháo tay
vang lên trong thánh đường. Sau đó
một sự im lặng. Người nhạc sĩ với
mười ngón tay lướt trên phím nhạc
như đưa mọi người vào khu vườn âm
nhạc.
Buổi concert chấm dứt mọi người đứng
lên với những tràng pháo tay không
dứt. Trong đám khán giả tôi được nghe
một số người Pháp nhìn tôi nói, « Tôi
không ngờ một người Việt Nam mà
đàn hay quá ». Câu nói đó là một lời
khen có chen lẫn sự ngạc nhiên với
thành kiến là người da vàng không thể
nào đàn nhạc Tây Phương hay như
vậy ?














Những tiếng vỗ tay dồn dập và tiếp nối,
nhạc sĩ hà Trần lại xuất hiện và đàn
tặng cho khán giả thêm một bài
Intermezzo No 1 de Manuel Maria
Ponce Compositeur mexicain.
Khám giả bu quanh người nghệ sĩ, tôi
đành ra về và gởi mail xin được gặp để
tìm hiểu thêm về cuộc đời và cuộc
hành trình có lẽ có nhiều khó khăn trên
một đất nước không phải là quê
hương của mình ?
Dù thì giờ rất bận rộn nhưng Hà Trần
dành cho tôi một buổi chiều trong căn
studio trang trí thật nhã thuộc (ở vùng
Neuilly-sur Seine)


D Đ : Theo lời giới thiệu, Hà TRẦN sinh
trưởng trong một gia đình có truyền
thống về âm nhạc cổ truyền từ năm thế
hệ, nhưng "duyên" nào, đã thúc đẩy
Hà TRẦN đi tiếp cận với âm nhạc Tây
Phương ?
   Hà Trần có cảm thấy mình bị áp lực
gì về phía gia đình khi gắn bó với âm
nhạc tây phương thay vì tiếp nối âm
nhạc truyền thống ?
H T : Động cơ nào thúc đẩy em đi đến
với âm nhạc Tây phương ? Thật ra thì
lúc còn nhỏ em cũng không biết mình
thích gì, lúc đó Ba em hướng dẫn em
đi vào con đường này bằng cách ba
em đưa em đi học Piano và từ đó em đi
theo con đường mà một cách gián tiếp
Ba đã lựa chọn cho em.


D Đ : Hà TRÂN có thể nói qua quá trình
đưa Hà Trân đạt được chỗ đứng ngày
nay trong thế giới âm nhạc tây phương
: bắt đầu theo học đàn piano từ năm
nào,  tại nhạc viện nào và đã tốt nghiệp
vào năm nào ?
H T : Em bắt đầu học đàn Piano từ
năm tám tuổi ở trường Quốc Gia Âm
Nhạc Sài Gòn mà chương trình cũng
như phương pháp dạy cũng giống như
ở Pháp. Sau những biến chuyển chính
trị, em rời Việt Nam sang Pháp. Nơi
đây mở đầu một cuộc sống mới cho
em. Bắt đầu từ đây tâm nguyện của em
là tiếp tục học đàn bằng cách qua
những cuộc thi tuyển, và trở thành
Giáo sư  (émérite) dạy Piano.
Bắt đầu con đường nghề nghiệp, em
đoạt được huy chương vàng ở trường
nhạc   Conservatoire Rayonnement
Municipal (CRM) ở Fontenay-sous-
Bois, sau đó em đậu được bằng
Diplôme d’enseignement và em tiếp tục
theo lớp cử nhân về giảng dạy ở
trường Ecole Normale de musique de
Paris năm 75017. Em đậu bằng
Diplôme d’Etat DE năm 2014 của
Ministère de la Culture de France.
Em được giải nhất   về Piano của cuộc
thi Concours international de NERINI
năm 1985 . Em đậu bằng Cử nhân về
nhạc ở đại học Panthéon Sorbonne.
Em rất mang ơn nhạc sĩ nổi tiếng, và
cũng là Thầy của em , Concertiste
André Gorog, Em theo học với Thầy
trong nhiều năm.  Ông là học trò của
những giáo sư Arthur Rubinstein,
Marguerite Long, Alfred Cortot.
Em cũng tham dự thường xuyên
những chương trình thực tập về piano
ở Courchevel.   Liên tiếp trong hai năm
2016 -2017 em đi tham dự Master
Class ở Mont- Dore với Carlos Cebro,
Concertiste và là Directeur de Concours
International de Piano ở Barcelone và
Brest. Carlos Cebro là học trò của nhạc
sĩ nổi tiếng Vlado Perlemuter.
Song song đó, em cũng là học trò của
Giáo sư Michael Wladkowski.  
Công việc giảng dạy chiếm phần lớn
thì giờ của em. Hiện nay em là giáo sư
dạy Piano ở nhạc viện La Garenne-
Colombes, đồng thời em chuẩn bị thi
concours ATEA năm 2018 (Assistant
territorial d’enseignement artistique) để
trở thành công chức (Titulaire dans un
conservatoire)
Hơn nữa, nhờ những kinh nghiệm
nghề nghiệp mà em được làm hội viên
của hội đồng giám khảo và phụ trách
cho những cuộc thi tuyển UFAM và
cuộc thi tuyển quốc tế Léopold Bellan.

D Đ : Trên con đường dẫn đến sự
nghiệp ngày nay, là giáo sư dạy nhạc,
Hà TRÂN muốn tạo tên tuổi cho mình
trong lãnh vực âm nhạc, nhằm có một
chỗ đứng trong giới âm nhạc tây
phương tại Paris.
   Để đạt được hoài bão của mình (tạo
dựng tên tuổi của mình tại Paris), có
khi nào Hà TRÂN gặp phải những khó
khăn trở ngại làm cho Hà Trân cảm
thấy nản lòng ?
H T : Những khó khăn và trở ngại mà
em gặp không phải là ít, em nghĩ nhất
là trong ngành  nghệ thuật, sự ganh tị,
chèn ép nhất mình là người «da màu
». Những khó khăn về tài chánh, vừa
làm vừa học, cũng là một trở ngại
không nhỏ, nhưng sự ganh ghét, lạnh
lùng của những người trong giới nhạc,
cũng không làm cho em  nản lòng. Em
được sinh ra trong một gia đình, bên
ba em là một gia đình có năm đời là
những người nổi tiếng trong lãnh vực
âm nhạc truyền thống, nhưng bên mẹ
em thì là một gia đình có ba đời
thương mãi kinh doanh. Em không
quên ơn má em đã nâng đỡ em rất
nhiều trong lãnh vực tài chính những
lúc em bị khó khăn. Ngoài ra em còn
hai người em, em lớn lên giữa hai thế
giới khác nhau, nhưng em lại hướng
về âm nhạc và từ khi ba em mất năm
1994, nỗi buồn mất cha cũng là động
cơ mà em nghĩ mình phải làm được «
một cái gì » đó để cho ở bên kia thế
giới ba em hãnh diện về em. Đó là
những yếu tố, giúp em thêm can đảm
để vượt qua được những lúc em cảm
thấy dường như bị cô đơn, cô lập, đôi
lúc em muốn ngã quỵ. Nhưng công ơn
nuôi dưỡng dạy dỗ của ba má em và
hơn nữa em nghĩ mình là người Việt
nam mình phải chứng minh ngang qua
công việc làm của mình, để cho người
Pháp thấy rằng dân tộc Việt nam
không chỉ biết đánh giặc mà là một dân
tộc với bốn ngàn năm văn hiến và biết
yêu nghệ thuật, yêu Âm nhạc.

D Đ :  Ngoài giờ dạy ở Conservatoire
de musique de La Garenne-Colombes
vừa là người tham gia trong tổ chức
nhạc hội về Piano, Hà Trân có dạy
thêm ở ngoài không ?
H T : Dạ, em phải dạy thêm ở ngoài thì
mới đủ sống.

D Đ :  Vốn là giáo sư dạy nhạc lời
khuyên của Hà TRÂN dành cho những
người mới bắt đầu học học piano là gì ?
H T : Muốn học đàn thì mình phải làm
việc, phải có sự kiên nhẫn tập dợt thật
nhiều và nhất là phải biết yêu âm nhạc
vì em nghĩ năng khiếu chỉ giúp cho
mình học nhanh hơn những người
khác nhưng không phải là yếu tố
chánh. Sự kiên trì nhẫn nại, mới mang
lại cho người học kết quả tốt đẹp và
mới đi xa hơn trong lãnh vực âm nhạc,
cũng như tục ngữ có câu « Cố công
mài sắt có ngày nên kim ».

5/ Cho đến hiện nay, Hà Trân đã trình
diễn được bao nhiêu concerts ?
Những concerts thì em tham gia cũng
nhiều, như em đã tổ chức  Đại hội về
Piano (16 bàn tay) của lớp nhạc mà em
dạy với sự cộng tác của Valérie
Chadian  ở trường nhạc Garenne-
Colombes ở Piano Hanlet 78140 Vélizy
năm 2016.
Tham gia đàn ở trường nhạc
Dammartin Goël, ở Cité de la musique,
ở club Méditerranée ở Marbella, ở
Djherba La Douce, ở Opio.
Ở concert trao đổi giữa trường nhạc
của Garenne- Colombes và trường
Neuilly-sur-Seine
Ở nhà thờ Saint Croix des Arméniens
tại Paris
Em đàn ở nhà thương về bịnh Ung
Thư ở Gustave Roussy (năm 2013 và
2017)
Và em có đàn trong nhà thương
GUSTAVE ROUSSY ở Villejuif trong ba
năm liền (2014-2017) qua sự giới thiệu
của giáo sư Gérard Pierrot.
Đàn concert nhân dịp lễ Giáng sinh
nhà dưỡng lão Dosne ở quận 16 năm
2016.
Tham gia concert kỷ niệm 60 năm nghề
của ca sĩ Bạch Yến ở studio Raspail
quận 14 năm 2016.
Em đàn bốn concerts lớn và nhựng
concerts nhỏ thì nhiều thí dụ như ở
nhà thương Gustave Roussy về bịnh
ung thư từ năm 2014 cho đến nay, mỗi
năm em đều đàn cho nhà thương một
concert 45 phút và một fête de la
musique trong 15 phút. Em đàn cho
những bịnh nhân và những người đến
khám bịnh, để cho họ cảm thấy không
bị bỏ rơi.    
Récital de piano 1er octobre  2017 ở
Cathédrale  Américaine  75008 Paris  
em đàn trên cây đàn Piano  Steinway
của ông nhạc sĩ dương cầm de Jazz
Cole Porter  1891 -1964.

D Đ : Trên đoạn đường đi đến sự
nghiệp ngày nay, Hà Trân có những kỷ
niệm nào đáng ghi nhớ ?

(Một khoảnh khắc xúc động)
H T : Vui thì cũng có, đó là em những
lúc em nhớ đến Ba em khi em nghĩ là
ba em hãnh diện về thành quả của em
và buồn là những gì mà ba em phải bị
đau đớn vì cơn bịnh hoàn hành ở
Pháp. Hình ảnh này quá lớn và như
lấp đầy trong tâm tư của em !
Em cố gắng đấu tranh làm việc để
trước tiên là ba em được hãnh diện về
em và đồng thời cũng muốn cho nước
Pháp cũng như người Pháp thấy rằng
dân tộc Việt Nam là một dân tộc can
đảm cho dù phải chịu đau khổ nhiều
năm trong chiến tranh.


D Đ : Với những bận rộn trong việc
mưu sinh và những sinh hoạt hằng
ngày Hà TRÂN dành được bao nhiêu
thời gian cho mình để đàn trong ngày ?
   Hà TRÂN có dành được khoảnh
khắc nào để nghĩ đến những giải trí
cho riêng mình ?
   Hà TRẦN có thể cho biết những bộ
môn giải trí mà Hà TRÂN yêu thích ?
H T : Em làm việc rất nhiều, em gần
như không có thì giờ giải trí, thời gian
trong ngày em tập trung để học vì em
muốn mình tiến bộ. Tuy nhiên thỉnh
thoảng em cũng đi ra ngoài, như đi ăn
với bạn bè vì vấn đề giao dịch,. A ! Em
cũng có thích đi shopping, vì em ưa
thích quần áo đẹp nhưng chỉ khi nào
có dịp chớ em không dành thì giờ để
có những giải trí đó. Bộ môn giải trí mà
em ưa thích, la danse, la mode.


D Đ :  Bây giờ chúng ta có thể chuyển
sang một vài chủ đề khác nếu Hà
TRÂN thấy (chủ đề) này không thích
hợp và làm mất nhiều thời gian của
mình, thì chúng ta có thể tạm ngưng,
không đề cập đến.
- Khi quyết định bước vào thế giới âm
nhạc tây phương Hà TRÂN để tạo tên
tuổi cho mình, nhằm có một chỗ đứng
trong trong lãnh vực này tại Paris.
- Với Johann Sebastian Bach  -
Amadeus Mozart - Ludwig van
Beethoven - Franz Schubert -
Johannes Brahms –Robert Schumann -
Frédéric Chopin - Franz Liszt
        Hà TRÂN tâm đắc nhất với vị nào
trên đây và đã gây ấn tượng mạnh để
làm "kim chỉ nam" cho mình theo đuổi
sự nghiệp âm nhạc ?
H T : Em mơ mộng nên em thích nhất
là Chopin nhưng em không chỉ mơ
mộng mà em luôn luôn có sự lẫn lộn
giữa sự mơ mộng và sự cách mạng.
Những đại nhạc sĩ đó em đều ái mộ
nhưng nhạc sĩ mà em cảm thấy gần
nhất là F. Chopin, và S.
RACHMANINOFF.

   D Đ : Hà TRÂN suy nghĩ gì về kỹ
thuật piano ngày hôm nay ?
H T : Dạ có, đó là phải làm việc, phải có
sự mềm mại của cơ thể, và phải biết
suy nghĩ, là phải biết kiểm tra mình và
phải biết nghe những gì mình đàn. Dĩ
nhiên kỷ thuật cơ bản là phải biết để
bàn tay như thế nào, phải tập dợt.
Ngoài  ra em nghĩ phải có dạn dĩ, táo
bạo, phải có cá tính, phải thành thật
với khán giả, phải « dám » đưa ra
những gì ở trong tim của mình. Đa số
những thầy dạy nhạc đều khuyên phải
tập luyện. Nhưng đối với em là mình
phải dám đưa ra tình cảm của mình,
phải biết kềm chế sự lo sợ và nhất là
phải biết yêu sân khấu, thích ánh sáng
của sân khấu nhất là khi mình phải đàn
trước đám đông khán giả.


   Cảm ơn Hà TRÂN đã dành thời gian
cho buổi trò chuyện hôm nay.