CULTURE PENSEES DIEM DAO
ĐẾN VỚI NGÀY MỚI

Tôi không nhớ bắt đầu lúc nào tôi bắt đầu " viết lách", chỉ
nhớ vào năm đệ tứ, trong giờ luận văn, bài làm với đề tài
bình luận câu " Đường đi khó không khó vì ngăn sông cách
núi, mà khó vì lòng người ngại núi e sông”. Khi cô phát bài,
bài được phát từ người điểm thấp đến điểm cao. Sự chờ
đợi đọc tên làm cho mình hồi hộp vì chờ mãi mà vẫn chưa
thấy bài của mình vì tôi không dám tin mình được điểm cao.
Lần đó tôi được điểm cao nhất và bài được đọc lên cho cả
lớp cùng nghe. Nói sao cho được niềm vui, sự hãnh diện,
sự cảm xúc của tôi trong giây phút đó. Có thể cách hành văn
của tôi hợp với cô?
     Thế là từ đó tôi tự tin và đánh mạo viết bài gởi cho Báo
Tiếng Chuông, trên có mục dành cho học sinh. Đôi khi bài
tôi được chọn đăng và mỗi lần như vậy tôi lãnh được một
số tiền nho nhỏ để đi ăn cùng bạn bè. Điều chính yếu là tôi
cảm thấy tự tin hơn và tự thấy mình cần phải trau dồi nhiều
hơn bằng cách tìm thì giờ để đọc sách.
     Con đường “viết lách” bị gián đoạn bởi chuyện học hành,
chồng con, mưu sinh…Mãi đến năm 2003, một hôm nhân
dịp ra tiệm sách Khai Trí, tờ báo Ngày Mới với hình ảnh bìa
trang nhã, mở vài trang ra đọc, lần đầu đọc được báo tiếng
Việt ở Paris. Báo có nhiều bài viết có giá trị, những bài bình
luận với đủ đề tài, tuy nhiên những tác giả đa số là những
người có tiếng tăm trong ngành văn chương làm cho tôi e
dè vì sợ khả năng viết lách của mình chưa đủ góp mặt, tuy
nhiên tôi cũng đánh bạo gởi bài đến tòa soạn:
“ Kính gửi quý báo Ngày Mới,
Tôi xin gởi bài viết “….” Dù rằng khả năng viết văn của tôi
còn quá thô thiển tuy nhiên tôi cũng mạnh bạo gởi bài để
đóng góp và nếu bài được chọn đăng cũng là sự động viên
cho tôi …”
  Tuy nhiên chị DT đã trả lời:
“Chào cô …
  Chúng tôi đã nhận được bài của cô gửi đến cộng tác,
thành thật cám ơn…”
     Dù bài chưa được chọn đăng nhưng tôi cũng đánh bạo
gửi tiếp, một tháng sau đó, tôi nhận được thư trả lời của
Tòa soạn báo cho biết có một trong số những bài tôi gửi
đến được chọn đăng. Niềm vui được đóng góp phần nhỏ
nào với một trong chủ trương của báo, duy trì và phổ biến
tiếng Việt và văn hoá Việt Nam cho cộng đồng người Việt ở
Paris.
“ Chào bà …
     Chúng tôi nhận thêm bài của bà gửi đén, thành thật cám
ơn.
     Số báo kỳ tới (NM 52- tháng 3&4/2003, chúng tôi sẽ
đăng bài “ Vài suy  nghĩ về Hôn nhân và Tình yêu”.
     Chúng tôi xin lưu ý bà là Ngày Mới đã có một biên tập
viên cộng tác lâu năm tên là Trang Thanh Trúc.
     Chúng tôi mạn phép đề nghị : bà giữ tên… (tên này cũng
rất đẹp) trong những bài đăng trên báo Ngày Mới để tránh
cho đọc giả khỏi bị lẫn lộn các tác giả.
     Đây là đề nghị mà Ngày Mới đưa ra để tránh sau này khi
đọc giả yêu thích những truyện của bà viết trên báo Ngày
Mới, đọc giả sẽ không lầm tưởng bà là Trang Thanh Trúc.
Chúng tôi nghĩ rằng đây là một lợi điểm cho ngòi bút và tên
tuổi của bà trong tương lai.
     Mong bà sẽ thông cảm đề nghị trên và không phật ý, vì
đây là ý kiến xây dựng của chúng tôi….”
                                        DT
  Lời thư nhã nhặn, lời góp ý nhẹ nhàng càng làm cho tôi có
thêm cảm tình với toà soạn Ngày Mới ngang qua ngòi bút
của chị DT, dù chưa có cơ hội được gặp mặt.

  Lúc đầu tôi chọn bút hiệu là Thanh Trúc vì cây Trúc làm
cho tôi nhớ đến quê hương và cây Trúc thật là dễ thương
trong thơ văn "Trúc xinh, Trúc đứng một mình cũng xinh".
Chọn bút hiệu cũng là điều mà tôi cũng “bắt chước” một số
nhà văn, thường có một bút hiệu nào đó, phần vì tôi cũng
không tự tin lắm vào ngòi bút, suy nghĩ của mình nên chọn
một bút hiệu để lỡ khi mình viết lách kém cỏi thì tránh né
được sự chê khen của người đời. Sau cùng thì tôi chọn một
bút hiệu khác là ghép tên hai con tôi, hai tên ghép lại vừa có
ý nghĩa và cũng nghe êm tai.
     Sau vài lần trao đổi thư từ, chị  DT đề nghị đổi tiếng
xưng hô cho thêm thân mật.
     Lời đề nghị của chị càng làm cho tôi cảm động và cảm
thấy gần gủi hơn với báo Ngày Mới :

“Chào chị…
  Chúng tôi rất vui khi thấy chị có nhiệt tâm sáng tác để làm
giàu cho nền văn chương VN ở hải ngoại mặc dầu đời sống
ở xứ người rất bận rộn….”
  Cũng nhờ sự khuyến khich của báo Ngày Mới mà tôi có
dịp góp phần nhỏ nhoi của mình trong chủ trương của báo
và đồng thời cũng là một trong những động cơ giúp cho tôi
trở lại ghế nhà trường sau gần bốn mươi năm “xếp bút
nghiên” vì cuộc sống. Học để có thêm kiến thức, học để biết
cách viết và trình bày suy nghĩ của mình cho mạch lạc và
phong phú hơn, cũng nhờ đó mà tôi tốt nghiệp bằng Cử
nhân Văn chương tại Pháp và tôi cũng được theo học về
văn chương của Pháp, và nhờ đó mà tôi theo học hai lớp
“Atelier d’écriture” ở trường Đại học Diderot.
  Dù biết rằng chị DT với những bận rộn nhưng chị cũng
nhín chút thì giờ viết thư cho tôi.
Và cũng từ đó tôi cảm thấy hăng say trong chuyện viết lách,
và nhận được báo mỗi hai tháng. Đọc bài “Chặng đường 10
năm” đăng trong báo số…tôi rất cảm kích sự làm việc tích
cực của toà soạn và ban biên tập.

”Chị DT kính,
     Đã nhận được hai số báo 51,52 và báo Xuân Quý Mùi
với lời đề tặng của chị, tôi hết sức xúc động, vui mừng và
đồng thời cám ơn chị.
Đọc bài “Chặng đường 10 năm” chị viết, tôi cảm phục sự
can đảm, lòng hăng say và nhiệt tình làm việc của anh chị và
các anh chị em cộng tác với chị.
     Chủ trương về văn hoá và tôn chỉ “Tình thương không
biên giới”, ngoài việc viết báo, các anh chị đã không quản
ngại thì giờ vàng bạc để làm những công tác xã hội. Tôi rất
lấy làm thán phục!
     Hình ảnh cho thấy anh chi em cộng tác với nhà bào vừa
là nhà báo, mà cũng là những người nghệ sĩ. Trong báo có
đăng một số hình ảnh về “họp mặt, ca hát, làm báo” , tiếc
thay dưới những hình ảnh đó, không có chú thích tên để cho
những đọc giả không có cơ hội đi dự lễ lỷ niệm 10 năm
thành lập báo, được dịp “làm quen” với các anh chị em
ngang qua hình ảnh.
     Một lần nữa, tôi xin cảm ơn chị đã tặng tờ báo và quý
nhất là những dòng chữ đề tặng của chị. Tôi rất cảm kích sự
tế nhị của chị.
     Từ đó, tôi thường nhận được những dòng chữ chị DT
trả lời với những lời lẽ động viên bằng sự tế nhị:
“Chào chị…
Cám ơn những tình cảm chị dành cho NM.
Chúng tôi sẽ tiếp tục cho đăng những bài chị đã gửi cho
những số báo sắp tới.
     Từ đây đến hè, NM sẽ còn có những buổi sinh hoạt “bỏ
túi”, chúng tôi sẽ gởi giấy báo đến chị.
     Chúng tôi rất cảm phục lòng yêu mến văn chương VN
mà chị đã bỏ ra nhiều thì giờ để sáng tác những mẩu chuyện.
………….
                                  DT
Chị DT kính,
     Tôi đã nhận được hai số báo Xuân. Tôi sẽ gửi báo để
biếu bạn tôi ở Úc, chị là cựu giáo viên trường khiếm thị ở
VN, và con gái tôi ở Mỹ.
Những bài viết trên báo NM, bài nào cũng rất hay, và tôi đã
đọc hết, cả mục trả lời và những mẫu chuyện tâm tình của
đọc giả.
     Tôi rời VN và cũng như đại đa số những người Việt xa
quê hương, nhưng lòng vẫn nhớ mảnh đất mà mình đã sinh
ra và lớn lên và cũng nhờ đó cũng là một trong những nguồn
cảm hứng để tôi viết những chuyện ngắn với hình thức như
một bức thư tâm tình, vài suy nghĩ riêng tư của mình, chú
thực tình số vốn văn chương của tôi rất là hạn hẹp, do đó tôi
cũng không ngừng học hỏi.
     Rất cảm ơn lời mời của chị đến dự buổi sinh hoạt “bỏ
túi” nhưng tôi chưa thấy tự tin trong lãnh vực viết văn và văn
học nên chưa thấy thoải mái đến dự những buổi sinh hoạt
này.
     Tôi nhớ trong số báo 51 hay 52 có đăng bài với đề tài
về một người lớn tuổi trong "maison de retraite", lúc đầu ông
cảm thấy lạc lỏng trong một nơi mà những người chung
quanh không cùng tiếng nói với mình. Nhưng với thời gian
ông hoà mình với cộng đồng người Pháp. Sau đó có một
gia đình người Việt đến ở, ông vui mừng và có dịp được nói
tiếng mẹ đẻ với người đồng hương. Nhưng rồi sau đó, cũng
từ đó có những tiếng đồn là ông bị con cháu ruồng rẫy, bỏ
ông trong nhà dưỡng lão này và cũng từ đó mọi người nhìn
ông với cặp mắt thương hại.
     Do vì vậy mà tôi chưa sẵn sàng trong những buổi họp
mặt.
     Thư từ vẫn tiếp tục trao đổi với những lời động viên nhẹ
nhàng, những khích lệ của chị DT .Vào ngày chúa nhật 8
tháng 6 năm 2003, tôi nhận được giấy mời của NM đến dự
buổi sinh hoạt Văn học và Nghệ thuật “Trong bàn viết ngoài
cuộc đời” do Nhóm Văn Nghệ sĩ Thế hệ II tổ chức tại Hội
trường C.I.S.P Maurice Ravel- 75012 Paris.
  Cùng lúc với thiệp mời, tôi nhận đưọc thư chị DT gửi đến:
“ Chào chị..
     Chúa nhật 8 tháng 6 năm 2003, nhóm Văn nghệ sỉ thế hệ
2 sẽ tổ chức buổi hội thảo Văn học và Nghệ thuật nhân dịp
nhà văn Nguyễn Thị Vinh, nhà thơ Nguyễn Hữu Nhật đến từ
Norvège, giáo sư Lưu Nguyễn Đạt và nhà văn Trần Bích
San đến từ Hoa Kỳ.
  Ban Văn nghệ NM sẽ phụ trách phần văn nghệ.
Hôm đó nếu rảnh, mời chị đến tham dự.
….
     Sau đó tôi cũng được mời đến dự buổi văn nghệ tổ
chức ở nhà thờ Antony. Cũng nhờ báo NM mà tôi từng
bước e dè, ngượng ngập đến với cộng đồng người Việt.
“Chị DT kính,
     Tôi có nhận được thư mời đến dự buổi văn nghệ tổ
chức tại nhà thờ Antony. Tôi có đến dự và được xem trích
đoạn “Hai bà Trưng “ và “Kim vân Kiều” do Nữ nghệ sĩ Bích
Thuận trình diễn và với sự tham gia chương trình Văn nghệ
của nhiều anh chị em khác. Hôm đó có vài trục trặc kỹ thuật
về âm thanh nhưng với tài nghệ điêu luyện của cô Bích
Thuận và sự tham gia nhiệt tình của các anh chị em nên mọi
người được thưởng thức một chương trình văn nghệ đầy
tình người và mang tính dân tộc. Hôm đó tôi được dịp
ngưỡng mộ bức tượng Đức Mẹ La Vang được mang từ VN
sang……

     Đến nay năm 2014, ngoảnh lại nhìn lại thời gian vào năm
2003, tôi đến với NM cũng hơn 10 năm và NM cũng tròn 20
không mệt mỏi, không ngừng cho ra những tờ báo, với cách
trình bày trang nhã, với lập trường phổ biến văn hoá VN trên
xứ người. Với thời buổi “Gạo châu củi quế” trước ngưởng
cửa của thế kỷ thứ 21 và tiếng mẹ đẻ không còn dược thế
hệ trẻ nâng niu ấp ủ mà NM đã trãi qua 20 làm việc không
mệt mỏi. Điều này cũng nói lên được tình yêu ngôn ngữ, văn
chương của Ban Biên tập và cũng nói lên được sự ủng hộ
của đọc giả. Nhưng tiếc thay đến khúc quanh của 20 năm,
NM quyết định giã từ đọc giả với bài viết chia tay mang một
nỗi buồn man mác và để lại dư âm trong lòng mọi người?
     “…Sau hai mươi năm dài với sự cộng tác của các thi-
văn- nghệ -sĩ và sự ủng hộ của đọc giả. Hơm nay chúng tôi
phải ngậm ngùi chia tay cùng quý vị…
  Hai mươi năm qua Ngày Mới luôn giữ cho mình chỗ đứng
cá biệt …Ngoài ra, Ngày Mới đã tạo cho mình trở thành
mảnh “phù sa văn hóa” nơi quê người. Mản “phù sa văn hoá”
này được bồi lên thành một “Chân trời sáng tác và diễn đàn
văn nghệ…” Nơi đây lần lượt nảy sinh nên những nhà thơ,
nhà văn, ca sĩ, nhạc sĩ khởi bước vào làng văn-học-nghệ-
thuật Việt Nam nơi xứ người….
  Hai mươi năm nhìn lại, chúng tôi nghe dường như đâu đây
có tiếng nghẹn ngào vọng lại của cuốn sách Việt ngữ đang
khóc, những tờ báo Việt đang thở dài…ở quê người…mà
trong đó có thêm cả Ngày Mới” (Trích đoạn bài Lá thư chủ
nhiệm- Diễm Thy trong báo NM  số 116, trang 6)
               
                                                                    Diễm Đào

Trích đăng trong quyển “ DÒNG DỜI”