Culture et Pensees de Diem Dao
CHỊ ROSE.
- A lô! Chị Thanh Thủy hả? Tui, Rose nè. Tui đang ở métro National. Chị có rảnh không mình
gặp nhau ở quận mười ba ăn mì nhen?
- O K!  Chị muốn mình gặp nhau ở đâu?
- Trước cửa nhà thờ. Khoảng mười hai giờ mười lăm.
- O K!
Thủy sửa soạn ít quà cho Rose, vài trái cà trồng trong vườn, một hủ mứt groseilles, vài cái
bánh cuốn, bánh bao. Thủy xuống nhà, đi dọc theo đường Didot ra đại lộ (boulevard Brune).
Từ nhà đi bộ ra đến Tram cũng phải hơn mười phút. Ở Paris, dù muốn dù không ai cũng phải
có dịp đi bộ ít nhất khoảng ba mươi phút một ngày? Điện thoại portable reo, chị Rose cho biết
sẽ đến nơi hẹn trễ lăm phút, cũng may cho Thủy vì thời gian chờ xe hôm nay cũng hơi  lâu.
Từ ngay đầu đường Choisy, từ xa Thủy đã thấy Rose, ngồi trên băng gỗ trước mặt nhà thờ,
vẫy tay ra hiệu.
- Nhà chị ra đây cũng xa hả?
- Cũng khá xa vì phải đi bộ ra Tram. Chị tới lâu chưa?
- Chừng năm phút thôi.
Cả hai bước vào tiệm mì, chỉ mới gần một giờ mà không còn chỗ trống. Chúng tôi đứng chờ
không lâu lắm, có hai chỗ trống.

Hai tô sủi cảo bốc khói nghi ngút, mùi nước dùng thơm ngon, mùi thơm đặc biệt của mì mà
mình nấu ở nhà không thể nào có mùi nầy được!
- Tui có chút quà cho chị.
- Chị cứ cho tui quà hoài, tui có cái bóp nhỏ cho chị mà sáng nay đi nhà thờ sợ trễ giờ nên
quên mang theo cho chị, thôi để lần sau vậy. Tui có kể cho chọ nghe là tui định bán nhà để vô
ở chung với mấy bà phước không?
- Có, chị có nói lâu rồi. Nhưng định bao giờ bán nhà?
- Muốn bán thì cũng phải dọn dẹp đồ đạc, phải kiếm chỗ ở rồi mới bán.

Tôi còn nhớ, lẩm rẩm mà đã mười năm qua, lúc mới vào học lớp DEAU, trường Paris  7
(Diderot) vào năm 2005. Lúc đó Paris 7, còn nằm chung chỗ với trường Paris 6 ( trường đại
học về Khoa học, mang tên Pierre Marie Curie), tôi mới "chập chửng" trở lại trường với niềm
vui và nỗi lo lẫn lộn. Ngoài giờ học, tôi cảm thấy vui vào ngồi học trong thư viện. Thư viện lúc
đó, nằm ở cuối trường và không khang  trang như thư viện hiện nay, từ ngày Paris 7 được
dọn về "Grand Moulin".

Và cũng ở thư viện này tôi và Rose quen nhau từ đó. Thư viện là một nơi khó tìm chỗ trống.
Hôm đó, bước vào, tôi nhìn quanh quẩn để tìm chỗ, Rose ngồi sau một chồng sách cao
nghệu, đang căm cúi đọc. Chỉ còn một chỗ trống gần bên chị, tôi bước vào để cặp sách để
dành chỗ và đi tìm sách để đọc.
Giữa bầu không khí yên lặng của thư viện, một tờ giấy chạy ngang trước mặt với giòng chữ
ngắn "Việt Nam hả?". quay qua nhìn chị, tôi gật đầu. Lát sau, một tờ giấy khác " cho tui điện
thoại". Một lúc sau, lại một tờ giấy " Đi uống cà phê". Thế là chúng tôi quen nhau từ hôm đó.
Ngồi lâu cũng buồn ngủ, thế là cả hai chúng tôi bước ra ngoài, uống cà phê trong máy. Trong
couloir có máy bán nước, cà phê, bánh ngọt, sandwiches, dành cho sinh viên. Máy nhận đồng
tiền 10,20,50 centimes, 1 hay 2 euros. Mỗi ly cà phê 50 centimes.
" Đừng uống ở đây, tui biết có một cái máy dành cho nhân viên, gần văn phòng của DAEU,
chỉ có ba mươi centimes"
" Thôi uống ở đây cho gần"
" Chị sao khó quá! Đi bộ một chút mà tiết kiệm được hai chục centimes như vậy mình uống
được hai ly. Hôm nay tui bao chị, cà phê máy thì tui bao chị, còn nếu uống ở tiệm thì mạnh ai
nấy trả. Đi bà, đi một chút cho đỡ mỏi chân. Tui ngồi từ sáng đến giờ, hôm nay tui không có
cours". Nói rồi chị nhìn Thủy cười. Nụ cười của chị rất hợp với tính tình chơn chất của chị. Thế
là tình bạn bắt đầu từ đó. Ngang qua chuyện kể, thì chị xin hưu trí sớm, từ ngày má chị qua
đời chị không thấy còn ai để lo lắng nên dù nghỉ sớm thì tiền hưu của chị sẽ rất ít, nhưng chị sẽ
thực hiện được giấc mơ của chị là trở lại trường. Thủy thấy vui được quen với chị vì ít ra mình
có người "bạn đồng hành"!

« Chị có ăn gì thêm không ? »
Câu hỏi của Rose đưa tôi về thực tại.
« Chị có thích chè ba màu không ? »
« Chưa ăn lần nào. Trong đó có gì? Ba màu là màu gì đâu »
«  Màu vàng của đậu xanh, màu đỏ của đậu đỏ, màu xanh của bánh lọt »
« Tui còn nhớ hồi tui ở bên nhà thì tui có ăn đậu đỏ bánh lọt. Bây giờ bày đặt ra chè ba màu.
Ừ mà thôi cũng ăn một lần cho biết. »

Hai ly chè ba màu được mang ra, ba màu chen lẫn trông cũng hấp dẫn !
Sau tô mì bốc khói, đến ly chè lạnh và ngọt. Cuối cùng thì chúng tôi mỗi người một ly cà phê
đắng, như vậy là bữa ăn đủ mùi vị : mặn của mì, ngọt của chè, đắng của cà phê, và cay của
ớt. Trong suốt gần mười năm, ngoài những giờ gặp nhau trong thư viện, thỉnh thoảng chúng
tôi gặp nhau ở quán này, vài câu thăm hỏi và thấy nhau còn mạnh khỏe. Một tình bạn thật là
đơn sơ, giản dị như con người của chị Rose.

Lần này chị cho tôi biết là chị sẽ đi về Việt Nam để mang tro của má chị về để trong nhà thờ
Tân Định, bên cạnh ba chị.
«  Tui mua vé máy bay và xin giấy phép để đem tro má tui về, vì bây giờ tui cũng hơn bảy
mươi rồi. Tui sợ lỡ tui có bề gì thì không ai lo cho má tui, nên tui làm cho xong. Ba má tui chỉ
còn có một mình tui. Thằng em tui thì nó chết hồi còn nhỏ. Mình già rồi chị biết không ? Tui lo
kiếm chổ để ở lúc tuổi già. »
«  Chị định ở đâu ? »

Cách đây mười năm, chị định học FLE (France langue Etrangere) để với bằng này chị có thể
dạy tiếng Pháp ở những nước như Việt nam, Phi châu…Chị định bán nhà rồi xin đi làm
bénévole ở những nước đó. Nhưng vấn đề ghi danh bị khó khăn vì vấn đề tuổi tác sao đó, nên
dự tính này bất thành.

Tuổi tác trong cuộc sống cũng là một điều cản trở cho những ước nguyện, cho những sự
thăng tiến của con người. Già có phải chăng là một «  cái tộỉ ? ». Tuổi già mang lại cho con
người một sự mặc cảm. Thủy đã từng phải tự đấu tranh với chính mình khi cắp sách đến
trường. Chung quanh những đám trẻ, mình cảm thấy lạc lỏng, ngoài sự khác biệt của màu da,
con người còn chịu nhiều nỗi khác biệt khác. Sự khác biệt sẽ làm chùng bước cho những sự
đấu tranh, cho tinh thần cầu tiến, cho những đóng góp vào xã hội.
Thủy còn nhớ năm thứ hai của lớp « Atelier d’écriture », bà thầy bảo các sinh viên làm việc
theo nhóm từ ba người trở lên. Sau đó mọi người kéo ghế lại để lập nhóm, Thủy bỗng dưng
thấy mình còn một mình lẻ loi ở giữa lớp. Nhình quanh thì thấy các em đã có nhóm ba, bốn,
năm em ngồi chung với nhau. Bỗng dưng ở cuối lớp có một nhóm ba cô sinh viên trẻ người
Phi châu, vẫy tay ra hiệu với nụ cười mời Thủy xuống tham gia với nhóm. Những người da
màu « xích lại gần nhau ». Một cô sinh viên nói rằng ngày đầu của lớp, bài tôi tự giới thiệu
mình với các bạn trong lớp làm cho cô ấy xúc động. Năm đó chúng tôi lập thành một nhóm
làm việc khá tốt. Bài thi cuối năm cả nhóm được 14,5 điểm.

«  Tui cũng chưa biết, cách đây mười năm, tui ghi tên học lớp FLE nhưng họ nói tui lới tuổi
học lớp này để làm gì, nên tui ghi danh không được. Lúc đó tui định bán nhà để đi làm việc từ
thiện ở những nước nghèo, tui định có bằng này để dạy tiếng Pháp. Chị thấy không mình đị
học lúc lớn tuổi rồi thì cái gì cũng khó khăn hết nên tui nản chí, tui bỏ qua học Cử nhân tiếng
Việt. Cũng may gặp chị ở thư viện chị giúp tui làm bài nên tui đỡ lo. Bây giờ thì tui thấy mình
già quá nên thôi tui nghỉ học mà đi học môn Thần học để hiểu thêm về đạo. »

Thủy nhớ chị Rose là người có đức tin rất mạnh. Một hôm ở thư viện Thủy thấy chị đi « cà
nhắc » bước vào chỗ ngồi vẻ mặt nhăn nhó.
«  Chị bị gì đó ? »
Rose ra hiệu, chúng tôi bước ra ngoài để nói chuyện :
« Hồi sáng này sau khi đi chưng bông cho nhà thờ, bước ra ngoài tui trợt mấy bậc thang trước
của nhà thờ nên bị trặc cẳng nên hơi bị đau mà chắc không sao ! »
«  Sao chị không đi bác sĩ để coi có bị gì nặng không ? »
«  Chắc không sao đâu »
Sau khi uống ly cà phê chúng tôi lại trỏ vào để ôn bài chuẩn bị cho kỳ thi. Im lặng của thư viện,
mọi người cắm cuối đọc sách, có người ghi chép, làm fiches để ôn bài. Thỉnh thoảng chúng
tôi chuyền cho nhau những mẫu giấy nho nhỏ «  chị còn đau không ? »
«  Tui thấy dường như chân tui nó sưng, nhưng không sao » Sau mỗi câu thường chị hay nở
nụ cười hiền lành.
«  Sắp đến giờ đóng cửa rồi, thôi mình đi về ». Thủy chuyền tờ giấy nhỏ sang chị Rose.
Sắp tâp vở vào giỏ, bỗng nhiên chị Rose, nhăn nhó, chưa kịp đúng lên thì chị lại ngồi bịch
xuống. Tủy nhìn sang chị ái ngại.
« Chi có sao không ? »
« Tui đau quá, đứng lên không được ». Mồ hôi chị tấm tấm trên trán.
«  Chị ngồi đây, để tui đi gặp người trực chỗ accueil »

Trong trường có Pompiers của trường. Người trách nhiệm của thư viện gọi điện cho
Pompiers của trường, độ vài phút sau, nhân viên của trường đến, khám chân chị Rose, nắn
qua nắn lại để xem chị có bị gảy xương không. Nhưng họ nói chị bị bông gân thôi. Họ làm cho
chị một pansement để chị bớt đau.

Từ thư viện ra đến đường cái cũng khá xa. Thủy dìu chị đi ra đường, chị đi từng bước chầm
chậm. Thủy chợt nhớ trong giỏ có mang theo thuốc chống đau, lấy ra đưa cho chị uống.
Trước khi cho thuốc vào miệng, chị làm dấu thánh giá, và lâm râm cầu nguyện với một vẻ
thành kính va đầy lòng tin. Ngồi xuống ở một băng đá để nghỉ chân. Khoảng một thời gian
ngắn sau, chị bắt đầu tự đi được. Chị lại nhìn Thủy cũng với nụ cười chất phác.
Tôi có cảm tình với chị ở nụ cười này. Tuy lời nói của chị không hoa mỹ nhưng nụ cười của
chị chứa đựng một sự chân tình.
«  Chi thấy không, Chúa và Đức Mẹ phù hộ tui đó nên tui thấy đỡ đau nhiều rồi ». Chị thường
nói với tôi rằng, nhờ vào lới cầu nguyện mà chị luôn luôn cảm thấy có sức mạnh để sống vì ở
Pháp chị chỉ còn có một thân một mình thôi !

Đưa chị ra đến cửa miệng métro, tôi hỏi :
«  Chị đi về một mình được không hay để tui đưa chi về nhà »
« Thôi trời tối rồi, chị đi về đi để ông xả ổng trông. Bây giờ tui bớt đau rồi, không sao đâu ! ».
Chị khoác tay và từng bước đi xuống métro, dáng chị nhỏ nhắn, cuốn theo dòng người lũ lượt
đi xuống hầm sâu của métro.

Diễm Đào
(Paris 7.9.2013)
THIS WEBSITE IS SOLELY FOR ENTERTAINMENT PURPOSES. WE DO NOT ENDORSE ANY STATEMENTS, ANY PERSONS, OR ANY IDEAS
ON THIS WEBSITE.